گرديد و اينك ملت ارامنه را در دار الخلافهء طهران و دار السلطنهء اصفهان و غيرهما مدارسى است مشحون از اساتذه و تلامذه كه در اين دولت جاويدآيت با نهايت اهميت ساخته و به تعليم و تعلم فنون خاصهء كيش خويش و غيرها پرداخته‌اند و اين اساسها بر آسايش و آرامش اين ملت شاهد واحد كالالف است . و در سال يكهزار و دويست و نود و دو از هجرت نبويه على صاحبها الف الف ثناء و تحية اگوستين محترم آرشوك « 1 » هراكله را حضرت پاپ خليفه كلمة الله عيسى بن مريم على نبينا و على آله و عليه صلى الله و سلم از شهر رم كرسى مملكت ايطاليا با نامه و هدايا به دربار اين شهريار فرستاد و در حق كافهء ملت كاتوليك سكنهء خاك ايران خواهش بذل توجهات و شمول عنايات بىنهايات نمود و چون فرستادهء مذكور نعمت رفاه و امان و موهبت عدل و احسان دربارهء كاتوليكيه و ساير ملل مختلفهء ايران به رايگان ديد و به سمع جناب پاپ رسانيد كرة بعد اولى با تشكرنامهء اعلى به رسالت آمده هداياى گرانمايه آورد . و صورت آن مكاتيب متبادله را نگارنده در بعضى از كتب تاريخيه و جغرافى ضبط نموده و خود اين معنى افتتاح مرابطهء رسميهء دولت عليه است با خلافت عيسويه . انكشاف اثر معدن طلا در جبال خمسه پارچه سنگ طلا كه از دست يارى نام ساكن كاوند من قرى خمسه به دست آمد ايدون در موزهء همايون موضوع و مخزون است . انكشاف شجرهء نيره در جنگل مازندران در سفرنامهء مازندران به تأليف منيف اعليحضرت اقدس صاحبقران مسطور است كه جمعهء بيست و يكم در صلاح الدين كلا اتراق شد . شب هيزمى كه از جنگل به جهت سوزانيدن بريده آورده بودند مغز يكى از آن كنده‌ها مثل روشنائى شب مهتاب روشن بود . غلامعلى خان ابتداء ديده به امين السلطنه نموده بود . بعد به توسط امين السلطان به حضور آوردند . پوست اين چوب را كه مىكنند در تاريكى مثل مهتاب روشن است ، بطوريكه يك كنده از آن درخت را در آلاچيق گذاشته چراغها كه برداشتند فقط به روشنى نور آن چوب مىشد خواند و نوشت ، بلكه روشنائى آن بطورى بود كه در وقت خوابيدن چشم را مىزد ، لابد چوب را از آلاچيق بيرون بردند و اين چوب را وقتى كه ريزريز كرده به زمين مىريزند تمام زمين نورانى مىشود و اهل ولايت هيچكس اين درخت را به اين خاصيت نمىدانست . رواج انواع نانهاى شيرين كه عمود مادهء آن بادام است و قند و نانهاى « بسكويد » « 2 » كه بادام ندارد و اقسام آچارها و اشكال قرصها و الوان مرباها . در اين ساعت كه نگارنده اين رواج را به رشتهء اندراج مىكشد از اسامى اصناف

--> ( 1 ) - Archeveque ( 2 ) - biscuit